W Toruniu pamięć Sybiraków przy pomniku VI Liceum - uroczystości i medale

W całym mieście czućło się skupienie — 19 września torunianie spotkali się przy pomniku Zesłańców Sybiru, by oddać hołd ofiarom deportacji i uczcić Dzień Sybiraka. Ceremonia połączyła wspomnienia, odznaczenia i wystawę historyczną.

• Zatrzymaj się przy pomniku w Toruniu
• Oddaj szacunek i przekaż pamięć
• Pamiętaj o dacie i historii

Zatrzymaj się przy pomniku w Toruniu

Przy VI Liceum Ogólnokształcącym im. Zesłańców Sybiru zebrały się delegacje i mieszkańcy, by upamiętnić ofiary deportacji w związku ze Światowym Dniem Sybiraka obchodzonym 17 września. Pomnik odsłonięty w 2016 roku, zaprojektowany przez mgr inż. arch. Adama Kołodzieja, wykonano z granitu strzegomskiego. Bryła ma wymiary 120 cm długości, 30 cm szerokości i 240 cm wysokości; składają się na nią dwie płaszczyzny o wysokości 120 cm. Górna część jest polerowana i symbolizuje Rzeczpospolitą, dolna pozostawiona bez obróbki ma przypominać ZSRR — kraj zesłania. Pięć otworów w kamieniu ma wyrażać pustkę powstałą po pięciu deportacjach Polaków podczas II wojny światowej. U podnóża umieszczono małą płytę z napisem „Zesłańcy Sybiru”.

“Wiemy, że pierwsza i najbardziej masowa deportacja, objęła w lutym 1940 roku około 140 tys. osób. Kolejne miesiące przyniosły następne fale. Objęły one wszystkich, którzy mogli na Kresach Wschodnich ocalić polskość: ziemiaństwo, osadników wojskowych, leśników, urzędników państwowych i kolejarzy, nauczycieli, policjantów, działaczy politycznych. W toruńskim środowisku sybirackim przechowujemy też świadectwo deportacji powojennych. Mieszkańcy Torunia i okolic, w tym z Golubia-Dobrzynia czy Lisewa, byli wówczas masowo aresztowani i wysyłani do obozów NKWD w Sowieckiej Rosji. Pamiętamy dziś o każdym z nich: znanym z nazwiska lub zaginionym”
— Prezydent Miasta Torunia Paweł Gulewski

Oddaj szacunek i przekaż pamięć

Uroczystość była też okazją do uhonorowań — toruński Oddział Związku Sybiraków wręczył odznaczenia i medale osobom angażującym się w zachowanie pamięci. Obecni byli radni, na czele z wiceprzewodniczącym Rady Miasta Marcinem Czyżniewskim. Na miejscu pokazano wystawę „Sybiracy wczoraj i dziś”, która przypominała o trudnych losach zesłańców i o tym, jak długo próbowano je marginalizować w oficjalnej pamięci publicznej.

Pamiętaj o dacie i historii

Światowy Dzień Sybiraka przypomina sowiecki atak na Polskę 17 września 1939 roku i tragiczne konsekwencje deportacji — śmierć wielu osób w ekstremalnych warunkach oraz skrzywdzenie tych, którzy wrócili. Dopiero po przemianach ustrojowych w latach 90. zesłańcy i ich potomkowie zaczęli obchodzić tę datę, a w 2013 roku Sejm RP ustanowił oficjalnie 17 września Dniem Sybiraka. Uroczystości w Toruniu były prostym, ale wymownym przypomnieniem tych faktów i zachętą do przekazywania pamięci kolejnym pokoleniom.

na podstawie: UM Toruń.