Iskra na Bydgoskim Przedmieściu – uniwersytet i miasto szykują dzielnicę kreatywną

W ACKiS „Od Nowa” spotkali się urzędnicy, wykładowcy i twórcy, żeby nadać formę pomysłowi, który ma odmienić oś ulicy Sienkiewicza w Toruniu. W salach panowała mieszanka naukowego optymizmu i praktycznej ostrożności – od propozycji galerii po plany gastronomiczne w obrębie dawnej zajezdni. Rozpoczyna się seria konsultacji, w których w założeniu głos mieszkańców ma stać się jednym z filarów projektu.

• Konferencja przygotowała grunt pod rewitalizację w Toruniu
• ISKRA – jak może wyglądać oś Sienkiewicza
• Kto ma tu działać i co to oznacza dla miasta
• Co to oznacza dla mieszkańca i jak to może wyglądać w praktyce

Konferencja przygotowała grunt pod rewitalizację w Toruniu

Pod dachem ACKiS “Od Nowa” przedstawiono ramy projektu o roboczej nazwie ISKRA – wspólną inicjatywę Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Gminy Miasta Toruń. Na konferencji padły deklaracje dotyczące procesu planowania i harmonogramu; jednym z istotnych punktów jest przeniesienie zajezdni tramwajowej do nowej lokalizacji w 2029 roku, co uwolni około 1,5 ha terenu na dalsze działania.

“Projekt Iskra dotyczy długiego i bardzo ważnego procesu rewitalizacji części Bydgoskiego Przedmieścia - osi ulicy Sienkiewicza od Parku Miejskiego do Placu Księdza Frelichowskiego. To wspólna inicjatywa Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu i Gminy Miasta Toruń, która ma pomóc wypracować koncepcję zagospodarowania tej przestrzeni, w tym terenu obecnej zajezdni tramwajowej”
— Paweł Gulewski, prezydent Torunia

Konferencja podzielona była na dwa panele: „ISKRA. Wizja” oraz „ISKRA. Kreatywny ekosystem”. W dyskusjach uczestniczyli przedstawiciele uczelni, Biura Architekta Miasta, konserwatorzy zabytków, Miejski Zakład Komunikacji oraz organizacje związane z rozwojem społecznym i psychologią, a także reprezentanci Rady Okręgu Bydgoskie i środowiska studenckiego.

ISKRA – jak może wyglądać oś Sienkiewicza

Autor koncepcji, Maciej Kuras, zaproponował myślenie o całej osi ulicy Sienkiewicza — od ACKiS “Od Nowa” aż po Park Miejski — jako o przestrzeni łączącej edukację, kulturę i biznes kreatywny. W planach znalazły się m.in. galerie, miejsca warsztatów i strefy spotkań twórców.

“Oddajemy projekt Iskra w ręce mieszkańców - pokazaliśmy dziś jedynie potencjał tego miejsca i chcemy, aby ta iskra rosła dzięki ich pomysłom i inspiracjom.”
— Maciej Kuras, Główny Architekt Miasta

Wskazywano też na rolę uczelni w projekcie. Prof. Joanna Kucharzewska, prorektorka UMK, zwracała uwagę na wyjątkowy charakter zabudowy przy Sienkiewicza:

“To miejsce ma swój genius loci - duch miejsca tworzą budynki przy ulicy Sienkiewicza, od Od Nowy po dawne seminaria i szkoły.”
— Joanna Kucharzewska, prorektorka UMK ds. promocji i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym

W konkretnych liczbach projekt obejmuje przestrzeń o długości około 1 km wzdłuż ul. Sienkiewicza; obecnie na terenie zajezdni około 6000 m kw. zajmują zabudowania, które w kolejnych latach mają szansę zostać zaadaptowane.

Kto ma tu działać i co to oznacza dla miasta

W projekcie partnerami są m.in. Wydział Sztuk Pięknych UMK, Dom Kultury Bydgoskie Przedmieście oraz klub “Od Nowa”. W praktyce ma to oznaczać: miejsca wystaw, sceny koncertowe i teatralne, warsztaty prowadzone przez studentów i artystów oraz przestrzenie wspierające działalność gastronomiczną.

Gastronomia w koncepcji ISKRA przewiduje mieszankę stałych lokali i sezonowych rozwiązań – od food trucków po zabytkowe kawiarnie. W projekcie wymieniono współpracę z rozpoznawalnymi lokalami, takimi jak Widelec i Czarny Tulipan. W skrócie, planowane elementy obejmują:

• strefę gastronomiczną w części zajezdni z food truckami i piwiarniami,
• przestrzeń wystawienniczą i warsztatową z udziałem artystów UMK,
• hub koordynacyjny dla inicjatyw i organizacji.

Ważną częścią debaty była ochrona wartości zabytkowych zajezdni i pytania o integrację transportu publicznego z nowymi funkcjami – o tym rozmawiali m.in. przedstawiciele Miejskiego Konserwatora Zabytków i Miejskiego Zakładu Komunikacji.

“Ten projekt będzie tworzony z udziałem mieszkańców - oddolnie, a nie tylko odgórnie.”
— Maria Lewicka, Instytut Psychologii UMK

Mówił też o zatrzymaniu młodych ludzi w mieście:

“Musimy zatrzymać młodych ludzi - naszych studentów - w mieście, aby mogli je współtworzyć i rozwijać.”
— dr hab. Adam Kola, prof. UMK, prorektor ds. nauki

Naturalną konsekwencją zapowiedzi są wielomiesięczne konsultacje i warsztaty projektowe, podczas których mają być zbierane opinie i pomysły.

Co to oznacza dla mieszkańca i jak to może wyglądać w praktyce

Dla osób mieszkających na Bydgoskim Przedmieściu i w sąsiedztwie projekt może oznaczać stopniową zmianę codziennej przestrzeni: więcej wydarzeń kulturalnych, nowe miejsca spotkań i rozszerzoną ofertę gastronomiczną. Praktyczne elementy, które warto mieć na uwadze:

• proces konsultacji ma potrwać “kilka miesięcy” – to czas, gdy można zgłaszać uwagi i pomysły,
• przeniesienie zajezdni zaplanowano na 2029 rok, co wyznacza ramę czasową dla większych prac,
• planujemy łączenie istniejących instytucji (Wydział Sztuk Pięknych, Dom Kultury, klub “Od Nowa”) z nowymi funkcjami w zabudowie zajezdni.

Dla mieszkańca atrakcyjne mogą być wydarzenia edukacyjne organizowane przez studentów i wykładowców, sezonowe strefy gastronomiczne oraz dostęp do przestrzeni warsztatowych i wystaw. To także moment, by obserwować dialog między ochroną zabytków a nowymi programami użytkowymi – efekty będą zależały od kompromisów wypracowanych podczas konsultacji.

Na koniec warto odnotować, że projekt ISKRA ma ambicję łączyć różne skale działań – od małych inicjatyw oddolnych po większe inwestycje miejskie – a jego kształt będzie się klarował wraz z udziałem mieszkańców i ekspertów.

na podstawie: Urząd Miasta Toruń.