Toruń wspomniał Wilhelminę Iwanowską. Jej ślad w mieście nie znika
Na cmentarzu św. Jerzego znów pojawiły się kwiaty, sztandary i młodzi uczniowie. Toruń przypomniał sobie Wilhelminę Iwanowską – astronomkę, która po wojnie współtworzyła naukowe fundamenty miasta i na trwałe wpisała się w jego historię. Uroczystość nie była tylko gestem pamięci. Pokazała też, jak mocno jej nazwisko wciąż łączy szkolną tradycję, miejskie decyzje i codzienny krajobraz Podgórza.
- Przy grobie pojawiły się kwiaty, sztandary i młodzi uczniowie
- Od Wilna do Torunia prowadziła ją astronomia
- Pamięć o uczonej ma dziś adres na Podgórzu
Przy grobie pojawiły się kwiaty, sztandary i młodzi uczniowie
Tego dnia na cmentarzu św. Jerzego spotkali się przedstawiciele samorządu i uczniowie Szkoły Podstawowej nr 7 im. Mikołaja Kopernika. Na grobie prof. Wilhelminy Iwanowskiej złożono wiązankę kwiatów, a obecność pocztów sztandarowych Miasta Torunia i szkoły nadała uroczystości wyraźnie podniosły, ale nie pompatyczny ton.
Wśród uczestników byli sekretarz miasta Przemysław Kuczkowski, radni Agnieszka Wasita i Michał Wojtczak oraz prezes zarządu Stowarzyszenia Radnych Miasta Torunia Dariusz Mądrzejewski. Sama obecność uczniów była ważnym sygnałem – pamięć o Iwanowskiej nie została zamknięta w kronikach, lecz przechodzi dalej, do młodszego pokolenia, które dopiero oswaja się z historią własnego miasta.
Profesor zmarła 16 maja 1999 r., a więc wspomnienie przy jej grobie miało również wymiar bardzo osobisty i symboliczny. Toruń od lat dba o to, by nie zniknęła z miejskiej opowieści postać kobiety, która współtworzyła jego naukową tożsamość.
Codziennie nowe informacje z Torunia publikujemy na halotorun.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na halotorun.pl/wydarzenie.
Od Wilna do Torunia prowadziła ją astronomia
Wilhelmina Iwanowska urodziła się w Wilnie w 1905 r. i to właśnie tam rozpoczęła drogę, która zaprowadziła ją do wielkiej nauki. Studiowała astronomię na Uniwersytecie Stefana Batorego, a od 1927 r. pracowała w Obserwatorium Astronomicznym USB kierowanym przez prof. Władysława Dziewulskiego. Habilitację uzyskała w 1937 r., już jako badaczka z mocnym dorobkiem i wyraźnym miejscem w środowisku naukowym.
Po wojnie zamieszkała w Toruniu i tu rozwinęła najważniejszy etap swojej pracy. Była współzałożycielką Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, a razem z prof. Dziewulskim współtworzyła toruńską szkołę astronomii i radioastronomii. To właśnie ten krąg badaczy przywrócił miastu naukowy blask związany z postacią Kopernika i wychował wielu uczniów, którzy później trafili na stanowiska profesorskie w uczelniach w różnych krajach.
Jej własne badania dotyczyły astronomii gwiazdowej. Zajmowała się między innymi statystycznym badaniem ruchu gwiazd w przestrzeni, fotometrią fotograficzną gwiazd zmiennych, analizą widm gwiazdowych oraz ewolucją galaktyk. W środowisku naukowym zyskała dzięki temu opinię uczonej wyjątkowej klasy, a jej dorobek wyszedł daleko poza lokalny kontekst.
Pamięć o uczonej ma dziś adres na Podgórzu
Toruń nie ograniczył się do oficjalnych rocznic. Imię prof. Iwanowskiej nadano jednej z nowych ulic na osiedlu Podgórz, a na elewacji budynku przy tej ulicy odsłonięto mural „Wilhelminy droga ku gwiazdom”. Ten obraz prowadzi przez najważniejsze etapy jej życia – od przyjazdu do Torunia z Wilna w 1945 r. po kolejne osiągnięcia naukowe.
W 2025 r. rada miasta ogłosiła w Toruniu rok Wilhelminy Iwanowskiej, bo właśnie wtedy minęło 120 lat od jej urodzin. To ważne nie tylko dla pamięci o jednej osobie. Takie decyzje pokazują, że historia miasta nie kończy się na pomnikach i tablicach, lecz żyje w nazwach ulic, szkolnych sztandarach i miejscach, które mieszkańcy mijają każdego dnia.
Prof. Iwanowska była członkiem rzeczywistym PAN, działała w wielu towarzystwach naukowych na świecie, otrzymała doktoraty honoris causa trzech uniwersytetów – w Anglii, Kanadzie i na UMK – a honorowe obywatelstwo przyznało jej także kanadyjskie Winnipeg. W 1997 r. Toruń wyróżnił ją tytułem Honorowej Obywatelki Miasta. Dziś spoczywa na cmentarzu św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego, ale jej obecność w mieście jest widoczna dużo dalej niż w jednym miejscu pamięci.
na podstawie: Urząd Miasta Toruń.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Literackie stroje i 15 kilometrów. Ostatnia Masa Krytyczna w Toruniu

Remont zamknie fragment ul. Strzałowej. Samochody trzeba przestawić wcześniej

Szkoła z Łubianki wygrała oba turnieje szachowe w Czernikowie

Na Waryńskiego powstanie wyniesione przejście. Fragment ulicy zostanie zamknięty

Mikołajki w Domu Mikołaja Kopernika pokażą, jak przedmioty przechowują pamięć

Zakładnicy, szturm i ładunek wybuchowy. Toruńskie służby ćwiczyły reakcję

Pełna wersja eduVULCAN będzie bezpłatna dla toruńskich rodziców

Cztery dni dla przyszłych przedsiębiorców. W Toruniu będzie można pytać ekspertów

Wisła dawała Toruniowi handel, ale potrafiła też burzyć jego mosty

Toruńskie Forum Praw Dziecka będzie bezpłatne, ale wymaga zapisów

Praca, studia czy zmiana planów? W Toruniu odbędzie się spotkanie z doradcą

Od cyberbezpieczeństwa po robotykę. W Toruniu firmy spotkają się z sektorem kosmicznym
![[HOKEJ] Tauron Hokej Liga – KH Energa Toruń – JKH GKS Jastrzębie 4:2. Gospodarze wytrzymali nacisk](/images/mecz/thumbnails/kh-energa-torun-jkh-gks-jastrzebie-17112026-42.webp)
[HOKEJ] Tauron Hokej Liga – KH Energa Toruń – JKH GKS Jastrzębie 4:2. Gospodarze wytrzymali nacisk

Kosiniak-Kamysz zdecydował o utworzeniu szkoły artylerii w Toruniu
Przydatne dane teleadresowe
- Parafia bł. Marii Karłowskiej w Toruniu - msze, kancelaria, kontakt
- Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Regionalne - kontakt, siedziba i zakres działalności
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Rydygiera w Toruniu - kontakt, oddziały, rejestracja
- Komisariat Policji Toruń-Rubinkowo - kontakt, dzielnicowi, zgłoszenia
- Zakład Higieny Weterynaryjnej w Toruniu - kontakt, godziny przyjęcia próbek, cennik badań
- Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska w Toruniu - kontakt, rejestracja, poradnie
