Tablica przy Żeglarskiej przypomina o ważnym ośrodku polskiej nauki

Kamienica przy Żeglarskiej 1 była niegdyś siedzibą instytucji, która badała Pomorze z wielu perspektyw. Historię Instytutu Bałtyckiego przypomina teraz pamiątkowa tablica. W uroczystości w Toruniu uczestniczyli samorządowcy, naukowcy i organizatorzy jubileuszu.

Tablicę odsłonili przedstawiciele samorządu województwa, władz miasta i Komitetu Organizacyjnego Obchodów 100-lecia Instytutu Bałtyckiego. Jej powstanie wsparły Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Miasto Toruń i Towarzystwo Miłośników Torunia. Miasto przeznaczyło środki na montaż, a samorząd województwa pokrył koszt projektu i wykonania.

Dla przechodniów tablica wiąże konkretny adres z historią instytucji, która przez lata gromadziła wiedzę o Pomorzu. Jej główna siedziba mieściła się przy Żeglarskiej 1 do 1937 roku, kiedy została przeniesiona do Gdyni.

• Instytut Bałtycki prowadził badania nad Pomorzem
• Dorobek badaczy zasilił toruńskie środowisko akademickie
• Jubileusz obejmuje także publikację i wystawę

Instytut Bałtycki prowadził badania nad Pomorzem

Placówkę powołano w Toruniu 31 sierpnia 1925 roku. Jej inicjatorem i pierwszym dyrektorem był Józef Wybicki, starosta krajowy pomorski. Spotkanie grupy inicjatywnej odbyło się w Dworze Artusa, a siedzibę Instytutu urządzono w kamienicy przy Żeglarskiej 1.

Instytut koordynował badania nad historią, kulturą i gospodarką Pomorza oraz jego związkami z Polską. Naukowcy zajmowali się między innymi archeologią, etnografią, geografią, językiem i gospodarką morską. W okresie międzywojennym, gdy niemiecka propaganda podważała polskie związki Pomorza Gdańskiego z Polską, placówka dokumentowała historię regionu i publikowała wyniki badań. W jej działalność angażowali się badacze z wielu polskich ośrodków akademickich.

Przewodniczący Rady Miasta Torunia Łukasz Walkusz podkreślił, że Instytut miał znaczenie dla polskiej myśli o Pomorzu i dla przedwojennej roli Torunia.

„Instytut Bałtycki był bez wątpienia jedną z najważniejszych organizacji działających w Toruniu jako przedwojennej stolicy województwa pomorskiego.”

– Łukasz Walkusz, przewodniczący Rady Miasta Torunia

Więcej lokalnych informacji z Torunia jest na halotorun.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na halotorun.pl/wydarzenie.

Dorobek badaczy zasilił toruńskie środowisko akademickie

Znaczenie Instytutu nie ograniczało się do jego przedwojennej działalności. Wielu związanych z nim naukowców uczestniczyło później w budowaniu toruńskiego środowiska uniwersyteckiego. Prorektor UMK prof. Joanna Kucharzewska zwróciła uwagę, że prace badaczy stały się podstawą dla kolejnych pokoleń, a podejmowane przez nich zagadnienia nadal są obecne w badaniach Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

O staraniach o upamiętnienie placówki mówił też Łukasz Walkusz. Inicjatywa środowiska naukowego i społecznego rozpoczęła się ponad rok przed uroczystością. W przygotowanie jubileuszu włączyły się między innymi Wydział Nauk Historycznych UMK, Książnica Kopernikańska, Towarzystwo Naukowe w Toruniu i Muzeum Okręgowe w Toruniu.

Jubileusz obejmuje także publikację i wystawę

Obchody stulecia zainaugurowała konferencja naukowa „W 100-lecie powstania Instytutu Bałtyckiego w Toruniu”, zorganizowana 10 grudnia 2025 roku w Książnicy Kopernikańskiej. W programie zapowiedziano również specjalistyczną publikację, wystawę plenerową poświęconą dorobkowi i ludziom Instytutu, koncert rocznicowy oraz reportaż telewizyjny.

Prof. Waldemar Chorążyczewski z Komitetu Organizacyjnego zwrócił uwagę, że kamienica przy Żeglarskiej 1 była najbardziej rozpoznawalną siedzibą Instytutu.

„Cieszymy się, że obecność Instytutu Bałtyckiego została symbolicznie przywrócona w przestrzeni miejskiej Torunia.”

– prof. Waldemar Chorążyczewski, przedstawiciel Komitetu Organizacyjnego Обchodów 100-lecia Instytutu Bałtyckiego

na podstawie: Urząd Miasta Toruń.