W Toruniu pamiętali ofiary Zbrodni Pomorskiej w Parku Pamięci

W Parku Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej w Toruniu odbyły się uroczystości z okazji 86. rocznicy hitlerowskich czystek – chwila zadumy, przemówienia i hołd dla tysięcy zamordowanych.

• Toruń staje przy pomnikach i mówi pamiętajcie
• Przywracaj pamięć i mów o odpowiedzialności
• Pamięć przekładać na czyny i naukę

Toruń staje przy pomnikach i mówi pamiętajcie

2 października 2025 r. w Toruńskim Parku Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej zebrały się władze, kombatanci, służby mundurowe, harcerze i mieszkańcy, by oddać hołd ofiarom masowych egzekucji z 1939 roku. Uroczystość otworzyła inscenizacja harcerska, potem uczestnicy złożyli kwiaty i znicze pod pomnikiem, na którym wyryto nazwy miejsc mordu — m.in. Piaśnica, Mniszek-Grupa, Dolina Śmierci pod Fordonem i Łopatki.

Zbrodnia Pomorska, przeprowadzona jesienią 1939 roku, pochłonęła około 30 tysięcy ofiar z elit społecznych regionu. W rejonie Torunia zamordowano ponad 1200 osób, a egzekucje odbywały się w niemal 400 miejscowościach na terenie 11 powiatów Pomorza.

Przywracaj pamięć i mów o odpowiedzialności

Uroczystość miała wymiar nie tylko upamiętniający, ale i edukacyjny. Wśród mówców byli przedstawiciele władz wojewódzkich i powiatowych oraz służb sojuszniczych — w tym generał brygady Zoltan Barany, zastępca dowódcy JFC. Obecni byli także m.in. Wicemarszałek Województwa Zbigniew Ostrowski, Starosta Toruński Mirosław Graczyk oraz senator Ryszard Bober.

“Eksterminacja pacjentów psychiatrycznych była początkiem ludobójstwa. Zbrodnia zaczyna się od pogardy wobec najsłabszych”
Piotr Całbecki

Wspomniano także doktora Józefa Bednarza, dyrektora Szpitala Psychiatrycznego w Świeciu, który zginął razem z pacjentami, nie opuszczając placówki. Głos w imieniu Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego w Świeciu zabrał Sławomir Biedrzycki, wspominając Bednarza jako pioniera humanitarnego podejścia do leczenia.

“Zbrodnia pomorska wzywa do refleksji nad istotą człowieczeństwa, szczególnie w czasach, gdy historia zdaje się powtarzać”
Michał Koniuch

Przewodnicząca Sejmiku Elżbieta Piniewska zwróciła się do młodzieży z apelem o pamięć.

“Na was spoczywa obowiązek pamięci, bo pamięć to tożsamość i zobowiązanie wobec tych, którzy zginęli. Ale tę martyrologię należy przekuć na dobro, prawdę i piękno. Pomniki mają sens tylko wtedy, gdy przekładają się na wewnętrzną przemianę.”
Elżbieta Piniewska

Pamięć przekładać na czyny i naukę

Spotkanie w Parku Pamięci przypomniało trudne rozdziały historii regionu i potrzebę przekazywania jej młodszym pokoleniom. Obecność harcerzy, kombatantów i przedstawicieli instytucji medycznych podkreśliła, że pamięć o ofiarach Zbrodni Pomorskiej łączy różne środowiska i sprowadza się do jednego przesłania — godności, prawdy i pokoju. Wydarzenie zorganizowane przy wsparciu władz województwa i powiatu stało się także okazją do refleksji nad etyką opieki nad najsłabszymi, tematem wciąż aktualnym dla personelu szpitali i służb społecznych.

na podstawie: Powiat Toruński.