45 lat od rejestracji NZS – Toruń przypomniał studencki głos wolności

Przed budynkiem Urzędu Marszałkowskiego zebrał się tłum, by uczcić rocznicę jednego z najważniejszych ruchów studenckich w historii Polski. W przemówieniach padły nazwiska dawnych działaczy, odsłonięto wystawę i złożono kwiaty przy upamiętnieniach miejskiej przestrzeni. Toruń znów pokazał, że pamięć o tamtych wydarzeniach wciąż kształtuje jego ulice i uczelnie.

• Na placu przed urzędem – mowy, tablice i lista zasłużonych
• Wystawa IPN, wykład i koncert – program obchodów

Na placu przed urzędem – mowy, tablice i lista zasłużonych

Uroczystości związane z 45. rocznicą rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów rozpoczęły się przy fasadzie Urzędu Marszałkowskiego, gdzie przypomniano studenckie strajki i działania NZS z początku lat osiemdziesiątych. W wystąpieniach podkreślano rolę organizacji w walce o autonomię uczelni oraz wpływ jej członków na kształtowanie powojennej Polski. Wśród wymienianych osób pojawiły się: Wiesław Janowski, Krystyna Kuta, Rafał Maszkowski, Antoni Mężydło, gen. Zbigniew Nowek, prof. Wojciech Polak, Maciej Romaniuk, Marek Wachnik, Jan Wyrowiński, prof. Alicja Grześkowiak oraz rektor UMK prof. Stanisław Dembiński.

“Dzisiaj wspominamy wszystkie osoby zaangażowane w podziemną działalność wydawniczą…”
— Piotr Całbecki, marszałek województwa

W przemówieniu Przewodniczącego Rady Miasta Torunia Łukasza Walkusza powrócił wątek miejsc pamięci – przypomniano decyzję Rady z 12 października 2017 r., która nadała fragmentowi ulicy Adama Mickiewicza nazwę Aleja Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Walkusz podkreślił też osobisty związek wielu dzisiejszych samorządowców z działalnością NZS.

“NZS to przede wszystkim ludzie.”
— Łukasz Walkusz, Przewodniczący Rady Miasta Torunia

Wiceprezydent Rafał Pietrucień przypomniał, że walka o prawa akademickie i obywatelskie tamtego okresu umożliwiła późniejsze współdecydowanie o kształcie miasta, edukacji i życia publicznego.

Wystawa IPN, wykład i koncert – program obchodów

Przed urzędem zaprezentowano przygotowaną przez bydgoską delegaturę Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) wystawę składającą się z 20 tablic. Na panelach pokazano archiwalne zdjęcia i dokumenty ilustrujące działalność NZS w latach osiemdziesiątych. Po przemówieniach uczestnicy złożyli kwiaty przy tablicy poświęconej strajkowi z 17–18 lutego 1981 r., wmurowanej na fasadzie urzędu w 2016 roku.

W programie uroczystości znalazły się także wydarzenia towarzyszące:

• wykład dr hab. Przemysława Olstowskiego o działalności NZS na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika – miejsce: Książnica Kopernikańska,
• wystawa publikacji i eksponatów związanych z NZS w miejsce wykładu,
• wieczorny koncert Małgorzaty Ostrowskiej w Auli UMK.

Na zakończenie przypomniano wcześniejsze miejskie upamiętnienia związane z NZS – odsłonięcie tablicy na Urząd Marszałkowski z 25 kwietnia 2016 r., jubileuszowe obchody z 13–14 maja 2016 r. oraz nadanie imienia sali i odcinka ulicy w latach 2016–2017. Podczas poprzednich uroczystości wręczono też medale i odznaczenia, m.in. Thorunium oraz Krzyże Wolności i Solidarności.

W przestrzeni Torunia pozostały wyraźne ślady tamtych dni – nie tylko tablice i nazwy ulic, lecz także historia wpisana w akademickie budynki i ulice w sąsiedztwie domów studenckich.

Dla mieszkańców i osób zainteresowanych historią warto zapamiętać miejsca, gdzie można odczytać tę opowieść na żywo – wystawę IPN przed Urzędem Marszałkowskim, Aleję Niezależnego Zrzeszenia Studentów na fragmencie ul. Adama Mickiewicza oraz ekspozycje i wykłady odbywające się w Książnicy Kopernikańskiej i na Uniwersytecie. To nie tylko lekcja historii – to sieć punktów, które łączą przeszłość z codzienną przestrzenią miasta.

na podstawie: Urząd Miasta Toruń.