Toruń i Chełmno szykują wspólne 800-lecie. W grze jest ogólnopolska ranga

Na chełmińskim rynku padła deklaracja, która może wyznaczyć rytm kilku najbliższych lat w Toruniu i Chełmnie. Samorządy, Kościół i środowisko naukowe postawiły przy jednym stole wspólny jubileusz 800-lecia lokacji obu miast. To nie ma być jedna uroczystość, lecz długi ciąg wydarzeń – od historii i nauki po spotkania, które mają zejść z pomników na ulice. W tle jest jeszcze coś ważniejszego: przypomnienie, że oba ośrodki wyrastają z tego samego aktu i tego samego porządku prawnego.

• Toruń i Chełmno robią miejsce na jubileusz, który ma wyjść poza rocznicę
• Prawo chełmińskie wraca do rozmowy o tym, jak rodziły się miasta
• Trzy lata obchodów i rada programowa mają utrzymać tempo przygotowań

Toruń i Chełmno robią miejsce na jubileusz, który ma wyjść poza rocznicę

List intencyjny podpisany podczas uroczystości na Rynku w Chełmnie otwiera formalną współpracę przy obchodach 800-lecia lokacji obu miast. Dokument łączy samorządy, diecezję toruńską i środowisko akademickie, a jego sygnatariusze chcą, by jubileusz dostał nie tylko lokalny, ale też ogólnopolski ciężar.

„Przygotowania do obchodów 800-lecia są przedsięwzięciem bardzo złożonym” – mówił prezydent Torunia Paweł Gulewski.

W jego ocenie wspólne świętowanie nie jest przypadkowe, bo Toruń i Chełmno zostały ulokowane w tym samym czasie i na podstawie tego samego aktu. Prezydent zapowiedział też starania o włączenie jubileuszu do oficjalnego kalendarza państwowych obchodów w latach 2031–2033.

Z kolei burmistrz Chełmna Mariusz Kędzierski mówił wprost o wspólnym pomyśle na świętowanie.

„Świętować razem – taki jest nasz pomysł na to wydarzenie” – podkreślał.

W jego wypowiedzi wybrzmiało także coś bardziej codziennego niż akademicka oprawa rocznicy. Obok części naukowej i kulturalnej mają się pojawić spotkania, które zbliżą ludzi do historii bez muzealnego dystansu. Padają nawet pomysły na długie stoły na rynku i ulicy Grudziądzkiej, przy których jubileusz miałby nabrać bardziej sąsiedzkiego charakteru.

Prawo chełmińskie wraca do rozmowy o tym, jak rodziły się miasta

W centrum całej inicjatywy stoi nie tylko sama rocznica, ale też Prawo chełmińskie – system, na którym przez wieki lokowano kolejne miasta. Prof. Krzysztof Mikulski zwracał uwagę, że wspólny akt lokacyjny Chełmna i Torunia to w historii miast rzecz rzadka, a zarazem wyjątkowo ważna.

„To wręcz rzadkość w historii lokacji miast” – powiedział.

Badacz przypomniał, że oba ośrodki otrzymały przywilej w tym samym czasie i od tych samych wystawców. To właśnie dlatego wspólne obchody nie są tylko wygodnym rozwiązaniem organizacyjnym, lecz wynikają z samego historycznego początku obu miast.

Prawo chełmińskie miało znaczenie znacznie szersze niż tylko dla dwóch pierwszych lokacji. Na jego podstawie powstało ponad 200 miast, a także liczne osady wiejskie. System dawał mieszkańcom większą samodzielność, porządkował sprawy sądowe, handlowe i rzemieślnicze, a z czasem stał się jednym z filarów miejskiego rozwoju w tej części Europy.

Trzy lata obchodów i rada programowa mają utrzymać tempo przygotowań

W liście intencyjnym zapisano, że jubileusz ma mieć formę triennium rozciągniętego na lata 2031–2033. Każdy z tych lat ma osobny sens:

• 2031 – przypomnienie początków osadnictwa w Starym Toruniu,
• 2032 – rocznica samej lokacji miast nad Wisłą,
• 2033 – domknięcie obchodów w rocznicę wystawienia przywileju lokacyjnego.

Taki układ ma pozwolić nie tylko na uroczystości rocznicowe, ale też na spokojne budowanie programu: konferencji, publikacji, wydarzeń historycznych, przedsięwzięć kulturalnych i miejskich inwestycji oznaczanych jako związane z jubileuszem. Ważnym elementem ma być też włączenie dzieci i młodzieży, bo to właśnie oni mają przejąć i dalej nieść pamięć o tym, skąd wzięły się oba miasta.

Dokument nie tworzy jeszcze zobowiązań prawnych, ale daje podstawę do dalszych ustaleń i powołania Rady Programowej. To ona ma pilnować kierunku prac, łączyć partnerów i porządkować kolejne pomysły. W praktyce oznacza to, że rocznica nie zostanie zamknięta w jednym dniu ani w jednym mieście – ma stać się wspólną opowieścią Torunia i Chełmna o ich początku, znaczeniu i miejscu w historii regionu.

na podstawie: Urząd Miasta Toruń.