Film przywraca pamięć o Wilhelminie Iwanowskiej - pionierce polskiej astrofizyki

W okresie świątecznym na platformie YouTube pojawił się dokument, który opowiada o życiu i pracy jednej z najważniejszych postaci polskiej astronomii. W materiale przewijają się uczelnie, obserwatoria i osobiste relacje jej uczniów - a wszystko to splata się z historią Torunia i jego naukowych instytucji. Dla tych, którzy znają Piwnice jedynie z mapy, film staje się zaproszeniem do odkrywania lokalnego dorobku naukowego.

• Film cofa czas i pokazuje karierę profesor Iwanowskiej
• Ślady profesor w Toruniu - od wykładów do obserwatorium
• Film dostępny online i przygotowany z myślą o międzynarodowej publiczności

Film cofa czas i pokazuje karierę profesor Iwanowskiej

Nowy dokument nosi tytuł “Astronomka - Wilhelmina Iwanowska” i został przygotowany przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne. Produkcja pokazuje kolejne etapy życia bohaterki — od studiów w Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, przez staż podoktorski w Szwecji, aż po przenosiny do Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK). W materiale pojawiają się archiwalne fotografie i nagrania wideo z udziałem samej profesor oraz osób, które pracowały z nią lub były jej studentami. Narratorką filmu jest dr Joanna Piotrowska, obecnie związana z Caltech.

Produkcja dokumentu odbyła się przy wsparciu merytorycznym i finansowym — projekt był dofinansowany przez Ministra Edukacji w ramach programu Odkrywcy. Autorami scenariusza są Bogumił Radajewski, Maciej Mikołajewski i Krzysztof Czart, a reżyserem filmu jest Bogumił Radajewski. Materiał powstał w ramach obchodów Roku Wilhelminy Iwanowskiej 2025, ogłoszonego przez miasto Toruń.

Ślady profesor w Toruniu - od wykładów do obserwatorium

Po II wojnie światowej grupa pracowników Akademii Stefana Batorego osiedliła się w Toruń, gdzie od 1945 roku Wilhelmina Iwanowska zaczęła wykładać astrofizykę na nowo powstałej uczelni. To także w tym regionie, we wsi Piwnice, współtworzyła jedno z najważniejszych w Polsce miejsc obserwacyjnych — Obserwatorium Astronomiczne. Przez lata kierowała tą placówką — w okresie od 1952 do 1976 — rozwijając badania z zakresu fotometrii, spektroskopii i skali odległości we Wszechświecie.

Film krąży po miejscach związanych z jej karierą: materiały kręcono m.in. w instytucjach UMK w Piwnicach, na Uniwersytecie Wileńskim, w obserwatoriach w Saltsjöbaden (Szwecja), Palomar (USA) i Mount Wilson (USA). Autorzy podkreślają, że wiele wyników jej badań nie przebiło się szerzej na Zachodzie z przyczyn politycznych — pracowała w Polsce za tzw. “żelazną kurtyną” — mimo to jej wkład miał realny wpływ na rozwój polskiej astrofizyki.

Film dostępny online i przygotowany z myślą o międzynarodowej publiczności

Premiera odbyła się w internecie i film można obejrzeć na kanale Astronarium na YouTube. Twórcy przygotowali napisy polskie oraz przekłady na kilka języków, m.in. na angielski i litewski, co ułatwia dotarcie do widzów spoza Polski. Producentem jest Polskie Towarzystwo Astronomiczne, a projekt realizowany był w ramach inicjatywy pod hasłem „Kobieta nie z tej Ziem - Inspirująca opowieść o Wilhelminie Iwanowskiej”.

Dla mieszkańców Torunia i okolic to także przypomnienie o lokalnym dziedzictwie naukowym. Film może zainteresować studentów kierunków ścisłych, nauczycieli, ale też osoby, które lubią historie o ludziach przełamujących bariery swojej epoki. Po obejrzeniu warto sprawdzić oferty wykładów i wydarzeń organizowanych przez UMK czy Obserwatorium w Piwnicach — to naturalne przedłużenie filmu i możliwość zobaczenia miejsc, które tworzyły środowisko profesor Iwanowskiej.

na podstawie: UM Toruń.