Powody, aby rozważyć operację artroskopową biodra

Przewlekły ból pachwiny, ograniczenie rotacji i uczucie blokowania w biodrze to sygnały, że wewnątrz stawu dochodzi do uszkodzeń, które z czasem mogą zakończyć się nieodwracalnym zwyrodnieniem. Artroskopia biodra pozwala precyzyjnie zdiagnozować oraz naprawić struktury stawowe przez kilkumilimetrowe nacięcia, skracając hospitalizację i przyspieszając powrót do aktywności. Jeżeli chcecie uniknąć endoprotezoplastyki w przyszłości, wczesna interwencja małoinwazyjna może realnie zatrzymać progresję choroby i przywrócić biomechanikę stawu.

• Artroskopia biodra umożliwia jednoczesną diagnostykę i naprawę uszkodzeń obrąbka oraz chrząstki stawowej
• Konflikt udowo panewkowy jako najczęstsza przyczyna bólu biodra wymaga precyzyjnej korekcji kształtu struktur kostnych
• Małoinwazyjna technika operacyjna skraca pobyt w szpitalu i przyspiesza bezpieczny powrót do aktywności
• Doświadczenie operatora i zaplanowana rehabilitacja decydują o trwałym efekcie leczenia biodra

Artroskopia biodra umożliwia jednoczesną diagnostykę i naprawę uszkodzeń obrąbka oraz chrząstki stawowej

Uszkodzenie obrąbka panewki (labrum acetabuli) odpowiada za znaczną część przewlekłych dolegliwości bólowych biodra u osób aktywnych fizycznie między 20. a 50. rokiem życia. Obrąbek to pierścień z chrząstki włóknistej pogłębiający panewkę i stabilizujący głowę kości udowej. Jego pęknięcie prowadzi do utraty efektu „uszczelnienia” stawu (tzw. suction seal), wzrostu mikroniestabilności i przyspieszonego zużycia chrząstki stawowej.

Artroskopia biodra pozwala jednoczasowo potwierdzić rozpoznanie oraz przeprowadzić naprawę uszkodzeń. Przez 2–3 nacięcia o długości około 5–8 mm wprowadza się kamerę wysokiej rozdzielczości i narzędzia mikrochirurgiczne. W trakcie zabiegu możliwe jest:

• zszycie (refiksacja) uszkodzonego obrąbka do brzegu panewki przy użyciu kotwic kostnych,
• częściowa resekcja niestabilnego fragmentu,
• opracowanie ubytków chrząstki (chondroplastyka),
• wykonanie mikrozłamań w przypadku ubytku pełnej grubości chrząstki,
• usunięcie ciał wolnych w stawie.

W porównaniu z klasyczną operacją otwartą artroskopia wiąże się z mniejszym urazem tkanek miękkich, krótszą hospitalizacją (zwykle 1–2 dni) oraz szybszym powrotem do aktywności. Powrót do sportu rekreacyjnego następuje najczęściej po 3–6 miesiącach, w zależności od zakresu naprawy i jakości chrząstki.

Jak podkreśla lek. med. specjalista ortopedii z zespołu Nowa Ortopedia:

„W biodrze nie operujemy samego obrazu z rezonansu. Operujemy przyczynę bólu. Jeśli nie odtworzymy szczelności obrąbka i nie poprawimy mechaniki stawu, zmiany zwyrodnieniowe będą postępować mimo chwilowej poprawy”.

Wyspecjalizowane ośrodki, takie jak Nowa Ortopedia, łączą leczenie operacyjne z protokołem rehabilitacji ukierunkowanym na odbudowę stabilizacji centralnej, kontrolę rotacji i stopniowy powrót do obciążeń.

Konflikt udowo panewkowy jako najczęstsza przyczyna bólu biodra wymaga precyzyjnej korekcji kształtu struktur kostnych

Konflikt udowo-panewkowy (FAI – femoroacetabular impingement) jest obecnie uznawany za jedną z głównych przyczyn bólu biodra u młodych, aktywnych osób oraz za czynnik inicjujący wczesną chorobę zwyrodnieniową. Dochodzi do patologicznego kontaktu między szyjką kości udowej a brzegiem panewki podczas zgięcia i rotacji biodra.

Wyróżnia się dwa podstawowe typy:

• typ CAM – nadmiar kostny w obrębie głowy i szyjki kości udowej,
• typ PINCER – nadmierne pokrycie głowy kości udowej przez panewkę,
• mieszany – najczęstszy w praktyce klinicznej.

Objawy obejmują ból pachwiny nasilający się przy siadaniu, wstawaniu z niskiego krzesła, podczas przysiadów i rotacji wewnętrznej biodra. W badaniu klinicznym dodatni jest test FADIR (zgięcie, przywiedzenie, rotacja wewnętrzna). Rozpoznanie potwierdza RTG w projekcji Dunn oraz rezonans magnetyczny.

Leczenie zachowawcze (modyfikacja aktywności, fizjoterapia) ma sens w łagodnych przypadkach. Jeśli jednak konflikt prowadzi do uszkodzenia obrąbka i chrząstki, konieczna jest artroskopowa korekcja kształtu struktur kostnych – osteoplastyka szyjki kości udowej (w typie CAM) lub trimming brzegu panewki (w typie PINCER). Celem nie jest „usunięcie bólu”, lecz przywrócenie prawidłowej geometrii stawu i zmniejszenie patologicznego kontaktu.

Specjaliści zajmujący się chirurgią biodra, w tym zespół Nowa Ortopedia, podkreślają, że precyzja ma tu fundamentalne znaczenie – zbyt mała resekcja nie usuwa konfliktu, zbyt agresywna może prowadzić do niestabilności. Dlatego kwalifikacja do zabiegu opiera się na dokładnej analizie badań obrazowych i korelacji z objawami klinicznymi.

Małoinwazyjna technika operacyjna skraca pobyt w szpitalu i przyspiesza bezpieczny powrót do aktywności

Artroskopia biodra wykonywana przez 2–3 portale o długości 5–8 mm ogranicza uszkodzenie tkanek miękkich w porównaniu z klasycznym dostępem otwartym, w którym preparowanie mięśni i torebki stawowej jest znacznie szersze. W praktyce klinicznej przekłada się to na krótszą hospitalizację – najczęściej 1 doba, rzadziej 2 dni – oraz mniejsze dolegliwości bólowe w pierwszych 72 godzinach po zabiegu.

W analizach kohortowych powrót do codziennej aktywności biurowej następuje zwykle po 2–4 tygodniach, do sportu rekreacyjnego po 3–6 miesiącach, a do sportu wyczynowego po 6–9 miesiącach (w zależności od zakresu procedury: sama osteoplastyka vs. szycie obrąbka + mikrozłamania). Odsetek powrotu do sportu po artroskopii z powodu konfliktu udowo-panewkowego (FAI) wynosi 80–90%, przy czym około 70–85% pacjentów wraca do poziomu sprzed urazu.

Częstość powikłań po artroskopii biodra oceniana jest na 1,5–5%. Najczęstsze to przemijające zaburzenia czucia w obrębie uda (ucisk trakcyjny), rzadko uszkodzenia chrząstki lub jałowa martwica głowy kości udowej (<1%). Ryzyko reoperacji w ciągu 5 lat waha się od 5 do 15% i zależy głównie od stopnia wyjściowego uszkodzenia chrząstki.

W warunkach prywatnych koszt artroskopii biodra w Polsce wynosi zwykle 12 000–15 000 zł przy prostszych procedurach oraz 16 000–20 000 zł w przypadku bardziej rozległych napraw (np. rekonstrukcja obrąbka, rozległa osteoplastyka). W ramach NFZ zabieg jest refundowany przy odpowiednich wskazaniach, jednak czas oczekiwania bywa wielomiesięczny.

Doświadczenie operatora i zaplanowana rehabilitacja decydują o trwałym efekcie leczenia biodra

Artroskopia biodra należy do najbardziej technicznie wymagających procedur w ortopedii. Staw jest głęboko położony, przestrzeń robocza ograniczona, a precyzja resekcji w konflikcie CAM mierzona jest w milimetrach. Zbyt mała korekcja pozostawia konflikt, zbyt duża może prowadzić do niestabilności przedniej biodra. Badania pokazują, że krzywa uczenia dla tej procedury obejmuje około 50–100 operacji – poniżej tego progu odsetek reoperacji i niedostatecznej korekcji jest wyższy.

Trwały efekt leczenia zależy również od jakości chrząstki w momencie operacji. U pacjentów z zaawansowanymi zmianami (III–IV stopień wg Outerbridge’a) ryzyko progresji do endoprotezoplastyki w ciągu 5–10 lat jest istotnie większe niż u osób z wczesnym FAI bez rozległych ubytków.

Rehabilitacja po artroskopii biodra przebiega etapowo:

• 0–2 tygodnie: ochrona szytego obrąbka, chód o kulach z częściowym odciążeniem, ćwiczenia izometryczne,
• 3–6 tygodni: stopniowe zwiększanie zakresu ruchu, praca nad kontrolą rotacji i stabilizacją centralną,
• 6–12 tygodni: odbudowa siły pośladków i rotatorów, trening propriocepcji,

3 miesiące: powrót do aktywności sportowej według protokołu RTS (return to sport).

Brak kontrolowanej rehabilitacji zwiększa ryzyko utrzymującego się bólu pachwiny i przeciążenia odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

Jak podkreśla operator Nowa Ortopedia:

„Operacja trwa dwie godziny, ale o jej efekcie decyduje sześć miesięcy dobrze zaplanowanej rehabilitacji. Biodro musi odzyskać nie tylko zakres ruchu, lecz przede wszystkim kontrolę nerwowo-mięśniową”.

W praktyce klinicznej najlepsze wyniki – oceniane poprawą w skali mHHS (modified Harris Hip Score) o 20–30 punktów – osiągają pacjenci operowani wcześnie, bez zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych, prowadzeni przez doświadczony zespół chirurgiczno-rehabilitacyjny.