Toruń ogłasza Rok Heleny Grossówny - miasto upamiętni aktorkę, tancerkę i bohaterkę

W miejskich instytucjach pojawił się nowy punkt pamięci – Rada Miasta Torunia zdecydowała o poświęceniu roku wybitnej rodaczce. W ulicznych opowieściach i planach kulturalnych wyłania się postać, której filmowe i teatralne ślady wciąż przyciągają uwagę. To nie tylko sentyment – to propozycja działań edukacyjnych i wystaw, które mają przywrócić jej dzieło nowym pokoleniom.

• Decyzja Rady Miasta i program obchodów w Toruniu
• Rondo i Dom Heleny Grossówny - nowe punkty w przestrzeni miasta
• Ślady artystyczne i historia życia - film, taniec i działalność konspiracyjna

Decyzja Rady Miasta i program obchodów w Toruniu

Decyzja o ustanowieniu przez Rada Miasta Torunia specjalnego roku dla Heleny Grossówny ma formalny wymiar i wymierne skutki w kalendarzu miejskich wydarzeń. Uchwała jest gestem uznania dla dorobku artystycznego i postawy obywatelskiej aktorki, a w praktyce oznacza serię wystaw, projekcji i spotkań edukacyjnych przygotowywanych przez instytucje kultury. W planach są zarówno wydarzenia skierowane do miłośników kina międzywojennego, jak i programy szkolne pokazujące młodszym mieszkańcom złożone losy artystki.

Rondo i Dom Heleny Grossówny - nowe punkty w przestrzeni miasta

W ramach upamiętnienia powstają także trwałe oznaki pamięci w przestrzeni miejskiej. Od grudnia 2026 roku skrzyżowanie ulic Łokietka, Kościuszki i Chrobrego nosi nazwę Rondo Heleny Grossówny. Zadbano też o materialne świadectwo życia aktorki – Dom Heleny Grossówny, wcześniej zlokalizowany przy PCK 30, został odrestaurowany i przeniesiony na Wola Zamkowa, gdzie będzie pełnił funkcję miejsca pamięci i spotkań kulturalnych.

Ślady artystyczne i historia życia - film, taniec i działalność konspiracyjna

Kariera Heleny Grossówny rozpoczęła się od tańca – pierwsze kroki postawiła w rodzinnym Toruniu, kończąc tam szkołę baletową, a dalej zdobywając sceny teatralne i filmowe. W filmografii artystki znajdują się tytuły takie jak Paweł i Gaweł, Piętro wyżej, Zapomniana melodia czy Serce matki. W historii polskiego kina zapisała się również jako aktorka, która wypowiedziała pierwsze zarejestrowane na taśmie filmowej słowa po polsku. Po wybuchu wojny włączyła się w działalność konspiracyjną jako żołnierz Armii Krajowej pod pseudonimem Bystra – została aresztowana przez gestapo i osadzona w niemieckim obozie koncentracyjnym.

W ostatnich latach ukazała się także publikacja poświęcona jej życiu – książka Helena Grossówna. Optymistką być autorstwa Marek Teler, przygotowana we współpracy z Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego oraz operatorem Fundusz Filmowy Kujawy Pomorze. To jedna z propozycji, z których organizatorzy obchodów chcą korzystać, planując wykłady, spotkania autorskie i projekcje.

Mieszkańcy zyskają dzięki tym działaniom więcej niż jedynie okazję do wspomnień. Programy edukacyjne i dostępne wystawy to praktyczna instrukcja, jak lepiej rozumieć lokalne dziedzictwo kulturowe i jak w prosty sposób włączyć się w wydarzenia - od rodzinnych spacerów prowadzących do Rondo Heleny Grossówny, przez wieczorne projekcje filmowe, po odwiedziny w odrestaurowanym Domu Heleny Grossówny na Woli Zamkowej. Takie inicjatywy mogą też ożywić niewielkie punkty usługowe w okolicy i stać się argumentem do zorganizowania tematycznych tras spacerowych po mieście.

na podstawie: Urząd Miasta Toruń.