Nowy tom Słownika biograficznego powiatu toruńskiego przywraca głos ludziom z okresu II wojny

W Toruniu ukazał się kolejny tom regionalnego słownika, który zbiera losy osób aktywnych podczas okupacji. Wśród 22 biogramów są duchowni, żołnierze, nauczyciele i ofiary represji – historie często odkryte dzięki rodzinnym źródłom. To publikacja, która przypomina o zasługach i tragediach lokalnych bohaterów.

• Zawartość: 22 biogramy osób związanych z okresem II wojny światowej
• Tematyka: wojskowość, konspiracja, oświata, represje oraz losy przesiedlonych
• Gdzie szukać: wersja online dostępna na stronie Starostwa Powiatowego w Toruniu

• Słownik biograficzny powiatu toruńskiego - kto znalazł się w tomie
• Toruń i region w biogramach - nauczyciele, ofiary i pamięć
• Co z tego wynika dla mieszkańców

Słownik biograficzny powiatu toruńskiego - kto znalazł się w tomie

Nowy tom poświęcono ludziom aktywnym w czasie II wojny światowej. Redaktorzy i badacze zebrali 22 życiorysy, które pokazują różne oblicza oporu, pracy społecznej i cierpienia: są tu kapelani i żołnierze, działacze konspiracji, nauczyciele oraz osoby represjonowane i przesiedlone. Dzięki wkładowi autorów — w niektórych przypadkach członków rodzin bohaterów — tom wzbogacił się o materiały wcześniej niepublikowane, które nadają biogramom lokalny i osobisty wymiar.

Wśród opisanych postaci znajdują się między innymi: ks. kpt. Jan Achbatowski (urodzony w Chełmży), ks. Paweł Prabucki — proboszcz z Gostkowa i ofiara Dachau, którego proces beatyfikacyjny rozpoczął się w 1994 roku, a który będzie patronem diecezjalnych obchodów Roku Eucharystii w 2026; wojskowi i konspiratorzy tacy jak Władysław Kłosowski, Józef Łącki czy Ignacy Malinowski; oraz osoby pochodzące z różnych środowisk, jak Leszek Masłowski, Stanisław Rypyść i Henryk Malewski. Opisano też losy przesiedlonych, m.in. Joachima Pieczewskiego oraz Paweł Owsianik, który po wojnie osiadł w Złejwsi Wielkiej, a także notariuszy z Kresów — Władysława Kornafla i Jana Czyżewskiego.

Toruń i region w biogramach - nauczyciele, ofiary i pamięć

Szczególną wagę poświęcono sylwetkom pedagogów — ich losy pokazują, że nauczyciele często łączyli funkcje edukacyjne z działalnością społeczną i patriotyczną, a wielu z nich stało się ofiarami niemieckich represji. W tomie znalazły się wspomnienia o rodzinach i konkretnych osobach, między innymi o Janinie i Józefie Sakrajdach z Grzywny oraz zamordowanych nauczycielach: Feliksie Gzelli, Pawle Hansie, Kazimierze Maćkowiak, Witoldzie Owsianowskim i Damazym Jaworskim. W tekście nie brakuje także wspomnień o innych ofiarach okupacji — Szymonie Zagrabskim, Bolesławie Barczyńskim czy aktorce Marii Gabryelewicz, związanej z Toruniem.

Promocja słownika i spotkanie autorskie zaplanowane są na I kwartale tego roku. Osoby zainteresowane zapoznaniem się z materiałem mogą skorzystać z wersji elektronicznej udostępnionej przez Starostwo Powiatowe w Toruniu.

W tekście redakcyjnym podkreślono pracę lokalnych badaczy — to ich dociekliwość sprawiła, że wiele małych, rodzinnych opowieści trafiło do publicznej pamięci. Dzięki takiej dokumentacji łatwiej odczytać lokalne mechanizmy przetrwania i solidarności w okresie okupacji.

• Gdzie warto szukać w pierwszej kolejności: indeksów nazwisk w wersji online, rozdziałów poświęconych nauczycielom i rozdziałów o działalności konspiracyjnej.

Co z tego wynika dla mieszkańców

Książka to praktyczne narzędzie dla osób badających historię rodzinną lub przygotowujących lokalne upamiętnienia. Zbiory zawierają wskazówki do dalszych poszukiwań archiwalnych i bibliograficznych oraz nazwiska, które mogą pojawić się podczas badań w parafiach, archiwach czy lokalnych muzeach. Dla szkół i organizacji społecznych tom może być materiałem do lekcji o historii regionu i pomysłem na projekty edukacyjne. Spotkanie promocyjne w I kwartale daje okazję, by porozmawiać z autorami i wymienić świadectwa — warto śledzić komunikaty Starostwa Powiatowego w Toruniu, by nie przegapić daty wydarzenia.

na podstawie: Powiat Toruński.